Bài Tập Logic Học Đại Cương

     

Bài giảng cách thức giải những bài tập của Lôgic học gồm kết cấu có 7 chương, trình bày đối tượng người dùng và chân thành và ý nghĩa của lôgic học, khái niệm, phán đoán, các quy phép tắc cơ bản của lôgíc hình thức, suy luận với suy diễn, quy hấp thụ tương tự, chứng tỏ và chưng bỏ.




Bạn đang xem: Bài tập logic học đại cương

*

BÀI GIẢNG PHƯƠNG PHÁP GIẢICÁC BÀI TẬP CỦA LÔGIC HỌC 1 Chương I ĐỐI TƯỢNG VÀ Ý NGHĨA CỦA LÔGIC HỌCI. ĐỊNH NGHĨA LÔGIC HỌC Lôgic học là khoa học nghiên cứu và phân tích về các quy lao lý và vẻ ngoài của t ưduy nhằm mục đích phản ánh đúng chuẩn hiện thực. Lôgic hình thức là khoa học nghiên cứu và phân tích về các quy lý lẽ và hình th ứccủa tứ duy nhằm mục đích phản ánh chính xác sự trang bị ở những thời điểm xác định.II. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ HÌNH THỨC CỦA TƯ DUY quy trình nhận thức bao gồm hai giai đoạn: 1. Giai đoạn nhận thức cảm tính. Quá trình này gồm các hình thức: cảm giác, tri giác, biểu tượng. 2. Quy trình nhận thức lý tính hay tư duy. Lôgic tiếp thu kiến thức trung nghiên cứu và phân tích về tứ duy trong những số đó có những quy cách thức vàhình thức của nó. Đặc trưng của tứ duy: tứ duy đề đạt hiện thực bên dưới dạng khái quát.  bốn duy là quy trình phản ánh trung gian hiện nay thực.  tứ duy contact mật thiết cùng với ngôn ngữ.  tứ duy là sự phản ánh với tham gia lành mạnh và tích cực vào quá trình c ải bi ến hiện thực. Tư duy có những hình thức: khái niệm, phán đoán, suy luận. Các hình thức này đang được phân tích sâu hơn ở chỗ sau. 2III. HÌNH THỨC LÔGIC VÀ QUY LUẬT LÔGIC. TÍNH CHÂN THỰCCỦA TƯ TƯỞNG VÀ TÍNH ĐÚNG ĐẮN VỀ HÌNH THỨC CỦA LẬPLUẬN 1. Bề ngoài lôgic. Hình thức logic là cách tiến hành liên kết các thành phần của tư tưởng đểtạo thành kết cấu của bốn tướng đó. Nội dung của những tư tưởng là không giống nhau, nhưng hiệ tượng lôgíc củachúng là như nhau. Chẳng hạn: “Lôgíc học là khoa học nghiên cứu về tứ duy” “Kim loaị là hóa học dẫn điện” “Cây là thực vật” “Giáo viên là fan lao đụng trí óc” Nếu biểu thị dưới dạng cách làm thì đã được: S là p. 2. Quy công cụ lôgíc Quy chế độ lôgíc là mọt liên hệ bạn dạng chất, tất yếu, bên trong, được lặp đilặp lại trong tư duy Tuân theo các quy pháp luật của tư duy là đk tất yếu hèn để đạt mức chânlý trong quá trình lập luận. Những quy hiện tượng của lôgíc vẻ ngoài được hotline là các quy pháp luật cơ bản và baogồm: quy phương tiện đồng nhất, quy hình thức không mâu thuẫn (hay quy lu ật mâuthuẫn), quy luật loại trừ cái thứ bố (hay quy luật bài trung), quy luật lý do đầyđủ. Chúng ta sẽ phân tích kỹ những quy khí cụ này tại 1 chương sau. 3. Tính sống động của bốn tưởng. 3 nội dung của tứ tưởng phản ánh đúng hiện thực gọi là tư tưởngchân thực (chân lý) văn bản của bốn tưởng không phản ánh đúng hiện tại th ực điện thoại tư vấn là t ư tưởnggiả dối (sai lầm). Chẳng hạn: “Một số tín đồ lao cồn trí óc là giáo viên”- chân thực. “Cá ko là động vật hoang dã sống dưới nước” - trả dối. 4. Tính đúng mực của hình thức của lập luận Tính chính xác về hiệ tượng của lập luận là lập lu ận đúng theo m ộttrình tự lôgíc xác định. Lập luận chính xác là lập luận tuân theo những quy luật, nguyên tắc c ủa lôgíc h ọctrên cơ sở các tư tưởng chân thực. Lập luận không đúng là lập luận ko tuân theo những quy luật, quy t ắc c ủa lôgíchọc cùng trên cơ sở tư tưởng giả dối. Chẳn hạn: a. Phần đa số chẵn phần lớn chia hết mang lại 2 (1) Số 324 là số chẵn (2) vì vậy số 324 chia hết cho 2 Lập luận bên trên là đúng, vì nó bắt đầu từ hai t ư t ưởng chân th ực (1), (2)và tuân theo các quy tắc của lôgíc học. B. Sắt kẽm kim loại là hóa học rắn (1) Thuỷ ngân không là chất rắn (2) phải thuỷ ngân không là sắt kẽm kim loại Lập luận trên là sai, bởi vì tư tưởng (1) là đưa dối. C. Hoa hồng nặng mùi thơm (1) 4 Hoa nhài có mùi thơm (2) vì vậy hoa nhài là hoả hồng Lập luận này là sai, vì, tuy nhiên hai bốn tưởng (1) và (2) là chân th ực,nhưng nó vi phạm quy tắc của lôgíc học. Bọn họ s ẽ nghiên c ứu k ỹ trongchương suy diễn.IV. LÔGÍC HỌC VÀ NGÔN NGỮ ngôn từ là hệ thống thông tin cam kết hiệu bảo đảm an toàn chức năng hìnhthành, gìn giữ, chuyển nhượng bàn giao thông tin với ph ương một thể giao ti ếp gi ữa m ọingười. Ngữ điệu được chia thành ngôn ngữ tự nhiên và thoải mái và ngôn ngữ nhân tạo. Ngôn ngữ tự nhiên là khối hệ thống thông tin ký hiệu, âm thanh và ch ữ vi ếtđược có mặt trong lịch sử loài người. Ngôn ngữ nhân chế tạo là hệ thống ký hiệu hỗ trợ được tạo nên từ ngônngữ tự nhiên nhằm mục đích chuyển giao chính xác và tài chính các thông tin khoa học tập vàcác tin tức khác trong đời sống xã hội. Vào lôgíc văn minh người ta sử dụng ngôn từ lôgíc vị t ừ. Bọn chúng tanghiên cứu ngôn từ này. Tên gọi đối tượng người tiêu dùng là tự hay tổ hợp từ (cụm từ) biểu hiện đối tượng xácđịnh làm sao đó. Đối tượng của bốn tưởng (hay call tắt là đối tượng) là s ự vật, hi ệntượng, những thuộc tính, các mối liên hệ, những quan h ệ, những quá trình... C ủa t ựnhiên, cuộc sống xã hội. Thành phầm của vận động tâm lý, ý th ức, nh ận th ức,các tác dụng của trí tưởng tượng, của tứ duy. Đối tượng được bộc lộ bằng thương hiệu gọi. Tên thường gọi là từ hay tổng hợp từ (cụm từ). Mỗi tên thường gọi có nghĩa th ực vàngữ nghĩa. 5 Nghĩa thực của tên gọi là đối tượng người dùng hay tập h ợp đối tượng đ ược bi ểuthị bằng tên gọi ấy, ngữ nghĩa của tên gọi là tin tức v ề đ ối t ượng ch ứatrong thương hiệu gọi. Chẳng hạn: tên thường gọi “Nguyễn Du” có nghĩa thực là Nguy ễn Du, ngữ tức thị “nhà thơ khủng của Việt Nam”. Tác giả “Truyện Kiều”. Tên thường gọi được phân thành tên đơn: Hà Nội, thực vật, khoa học. Thương hiệu phức:núi tối đa Việt Nam, vệ tinh của trái đất. Tên gọi còn có tên riêng biểu lộ một đối tượng: sông Hồng, Đà Lạt: tênchung bộc lộ tập hợp đối tượng: cá, thư viện, thành phố và tên tế bào tả: consông dài nhất trái đất (Sông Nin). Hồ nước sâu nhất thế giới (Hồ Baican). Bạn có thể liên hệ với danh trường đoản cú riêng và danh trường đoản cú chung khiến cho dễnhớ. Vị trường đoản cú là biểu thức ngôn từ nêu lên nằm trong tính vốn gồm của đối tượnghay dục tình giữa những đối tượng. Các thuộc tính và những quan hệ được xác định hay bị ph ủ định luônluôn khớp ứng với đối tượng người sử dụng tư tưởng. Vị từ thông thường sẽ có vị xuất phát điểm từ một ngôi cùng vị từ rất nhiều ngôi. Vị xuất phát điểm từ 1 ngôi bi ểuthị một nằm trong tính. Vị từ khá nhiều ngôi biểu hiện nhiều ở trong tính và những quan hệ. Chẳng hạn: cay, mặn, ngọt, nhạt, rắn, lỏng, khí, bằng nhau, yêu, ghét,nhỏ hơn, mập hơn, tặng... Mệnh đề là biểu thức ngôn ngữ trong đó xác định hay ph ủ đ ịnh mộtcái gì đấy của hiện nay thực. Trong lôgic học tín đồ ta sử dụng các thuật ngữ lôgic (các h ằng lôgichay các liên từ bỏ lôgic). Bọn chúng gồm những từ xuất xắc tổ h ợp t ừ trong Ti ếng Vi ệt nh ư:và, hay, hoặc, nếu... Thì... Tương đương. Khi và chỉ còn khi... Nếu và chỉ nếu... ... Vào lôgic ký kết hiệu (lôgic toán) các hằng lôgic được biểu th ị b ằng ngônngữ tự tạo như sau: 6 A. B. C,... Biểu lộ tên đối tượng người sử dụng (tên gọi) và biểu lộ khái nệm. 1. A, b. C,... Mệnh đề tuỳ ý biểu thị phán đoán đơn. Những hằng lôgic (các liên từ): 2. * ^ phép hội tương xứng với liên từ bỏ “và”... Phương pháp biểu thị: a ^ b. * ν phép tuyển tương ứng với liên tự “hay”, “hoặc”... Phương pháp biểu thị: a ∨ b. Phép tuyển được tạo thành phép tuyển tuyệt đối (phép tuy ển chặt) vàphép tuyển liên kết (phép tuyển chọn lỏng). + v - Phép tuyển tuyệt vời và hoàn hảo nhất là phép tuyển chọn nêu ra các chiến thuật đ ể lựachọn và chỉ được lựa chọn một trong các chiến thuật đã được nêu ra là đúng. Chẳnghạn: “9 giờ phát sáng mai tôi đang ở tp hà nội hoặc tp Hồ Chí Minh”. + v – Phép tuyển liên kết là phép tuy ển trong đó nêu ra những gi ải pháp đ ểlựa lựa chọn và có thể một hoặc toàn thể các giải pháp nêu ra là đúng. Chẳng hạn: “ngày mai tôi đã lên lớp hoặc ở nhà soạn bài”. * → - Phép kéo theo (phép vớ suy) tương ứng với liên từ “nếu...thì...”... “Nếu một vài chia hết cho 9 (a) thì nó chia hết mang đến 3 (b)” biện pháp biểu thị: a→b. * ↔ - Phép tương tự với liên từ “tương đương”, “nếu và ch ỉnếu...”, “khi còn chỉ khi”... “Một số phân tách hết cho 2 (a) khi và chỉ khi nó là số chẵn (b). Giải pháp biểu thị: a↔b. * . – phép lấp định tương ứng với các từ “không”, “không đúng”,“không phải”,... 7 “Làm gì bao gồm chuyện trong khoa học mọi tuyến phố đều bằng phẳng”. Cách bộc lộ a tốt ā. Các lượng từ: 3. * ∀ - Lượng tự phổ dụng tương ứng với những từ “tất cả”, “toàn bộ”,“mỗi”, “mọi”... Cùng được biểu thị: ∀xP(x) “Mọi bạn sinh ra hầu như bình đẳng” * ∃ - Lượng từ tồn tại, khớp ứng với các từ “một số”, “ph ần lớn”,“hầu hết”,... Cùng được biểu thị: ∃ xP(x). “Có những nhà triết học tập là nhà triết học tập duy vật”. Những dấu kỹ thuật. 4. (.) - Mở cùng đóng ngoặc. Tuy nhiên để rất có thể chuyển trường đoản cú ngôn ngữ thoải mái và tự nhiên sang ngôn ngữ nhân tạo(ký hiệu) họ cần nắm vững tiếng Việt, vào đó bao gồm cả từ và câu. Trong giờ Việt “ thành ngữ là tập vừa lòng từ cố định và thắt chặt đã quen cần sử dụng mànghĩa thường không dùng để làm giải mê thích được một cách đơn giản dễ dàng bằng nghĩacủa những từ khiến cho nó” (Từ tiếng Việt - Viện ngôn ngữ 1992. Tr. 889 ). Điềuđó tức là thành ngữ luôn luôn biểu lộ khái niệm. Chẳng hạn: “Chân lấm tay bùn” – A. “Chị ngã em nâng” – A. Đối với các câu đơn biểu thị mệnh đề khi nào cũng được kí hiệul à: a, b, c... Đối với những câu phức (biểu thị mệnh đề) rất cần được nắm siêu vữngcách thể hiện, cấu tạo ngữ pháp, ngữ cảnh... 8 Trong giờ Việt đôi khi các từ bỏ “và”, “hoặc”... Và ngay cả“nếu...thì...” được thay bởi dấu phẩy (,). Vì thế, so với câu phức trướchết cần được hiểu nội dung bốn tưởng, ngữ cảnh, so sánh thành câuđơn. Chẳng hạn: + “Hồ chí Minh - Vị anh hùng của dân tộc. Người sáng lập và rèn luy ệnĐảng cùng Sản Việt Nam”. Lốt gạch ngang (−). Vệt phẩy (,) thế cho từ“và”. Phân tích câu trên ta đặt: sài gòn là Vị anh hùng của dân tộc – a. - hồ chí minh là bạn sáng lập Đảng cùng Sản việt nam – b - hcm là tín đồ rèn luyện Đảng cùng Sản nước ta – c. - công thức tổng quát: a^ b ^c. + “Ví bỏng đường đời phẳng phiu cả, Anh hùng, tính năng có hơn ai”. Vào câu này, theo ngữ cảnh, vệt phẩy (,) sinh sống câu trên núm cho “thì...”,còn dấu phẩy (,) nghỉ ngơi câu bên dưới lại cụ cho tự “và”. Trường đoản cú đó thông thường ta có. Đường đời bằng phẳng cả - a. - nhân vật có rộng ai – b. - tuấn kiệt có rộng ai – c. - bí quyết tổng quát: a→ b ^ c. + “Chúng ta quan yếu xây dựng thành công xuất sắc chủ nghĩa thôn hội ví như khôngcó con fan xã hội nhà nghĩa”. Đây là cách thể hiện của giờ đồng hồ Việt. Để tránh sai lạc khi phân tích, n ếuchưa thành thạo, họ nên chuyển theo phong cách biểu thị: “nếu...thì...”. 9 “Nếu họ không gồm con tín đồ xã hội công ty nghĩa thì không th ể xâydựng thành công Chủ Nghĩa buôn bản hội”. Phân tích: chúng ta không bao gồm con bạn xã hội công ty nghĩa – a. - bọn họ không thể phát hành thành chủ nghĩa xã hội – b. -Công thức bao quát a→ b Để viết nhanh bí quyết của mệnh đề phức nào đó, chúng ta có th ểthực hiện theo công thức tổng quát sau: n+1 - số m ệnh đ ề đ ơn, n - s ố liêntừ. Thí dụ: ví như số liên từ 1 thì căn số đề solo là 2 trong công thức. Nếu như số liên từ bỏ là 2 thì số phận đề đơn là 3.V. BIỂU THỨC LÔGÍC trong NGÔN NGỮ TỰ NHIÊN. Điều trở ngại nhất là gửi từ ngôn ngữ tự nhiên sang ngôn từ nhântạo với từ ngữ điệu nhân tạo ra sang ngôn ngữ tự nhiên.

Xem thêm: Cách Chọn Đầm Cho Người Mập, Cách Chọn Váy Cho Người Béo Bụng Lùn



Xem thêm: Cách Cho Nhỏ Màn Hình Máy Tính Mà Bạn Nên Nắm Để Thao Tác Nhanh Nhạy Hơn

Ao ước vậy cần n ắmvững cả ngôn ngữ thoải mái và tự nhiên lẫn ngôn từ nhân tạo, ph ải thường xuyên rènluyện, nâng cao trình độ của phiên bản thân về hai ngôn ngữ đó và những tri th ức kháctrong cuộc sống. Để tiến hành điều đó họ cần buộc phải rất chú trọng t ới giải pháp bi ểu th ịbiểu thức lôgíc trong giờ Việt. 1. Phép hội (phán đoán liên kết). + biểu thị bằng vệt , (dấu phẩy), - (gạch ngang). + không những a ngoài ra b. + không chỉ có a mà lại cả b. + Không đầy đủ a, nhiều hơn b. + a cũng như b. 10+ Cả a lẫn b.+ tuy vậy a, b.+ tuy a, tuy thế b.+ a mặt khác b.+ Vừa là a vừa là b..........................................2. Phép tuyển (phán đoán phân liệt).+ a tuyệt b.+ a hoặc b.+ a hay là b.+ ... Hoặc là a hay là b.+ dấu phẩy (,), gạch ốp ngang (-)..................................................3. Phép kéo theo (phép tất suy- phán đoán có điều kiện)+ trường hợp a thì b.+ b, giả dụ a.+ giá bán như a thì b.+ Hễ a thì b.+ bao giờ a sẽ có được b.+ muốn a, cần b.+ Để a, nên b.+ nếu như a, b. 11 + a, b. + Ví rộp a, b. + Chỉ a thì b. + a, một khi b. + a, chừng làm sao b. + Để gồm a, thế tất b. ........................................................ 4. Phép tương tự (phán đoán tương đương) + a, nếu còn chỉ nếu b. + a là đk cần cùng đủ để b. + a, nếu b với b trường hợp a. + a tương đương b. + a khi và chỉ khi b. .................................. Câu hỏi nắm vững thao tác làm việc trên sẽ giúp cho bọn họ xác định cực hiếm lôgíccủa tư tưởng nêu ra dưới dạng một mệnh đề và tiến hành các thao tác làm việc suydiễn trực tiếp đối với các phán đoán solo và phán đoán phức. 12 BÀI TẬP THỰC HÀNH Hãy bộc lộ các tứ tưởng sau dưới dạng kí hiệu (ngôn ngữ nhân tạo) Trăm sông đầy đủ đổ ra biển. A. Nước tung đá mòn. B. Ăn kỹ no lâu, cày sâu giỏi lúa. C. đơn vị sạch thì mát, bát sạch ngon cơm. D. Chân ướt chân ráo. E. Dòng răng, loại tóc là góc con người. F. Một đời làm cho hại, bại hoại bố đời. G. Yêu thương trẻ, trẻ mang lại nhà, h. Yêu thương già, già nhằm phúc. Qua đình ngả nón trông đình i. Đình từng nào ngói, thương mình bấy nhiêu. Những người thắt đáy lưng ong j. Vừa khéo lấy chồng, lại khéo nuôi con. Những người dân béo trục béo phì Ăn hậu đậu như chớp, đánh bé cả ngày. L. Ngôn từ là phương tiện hình thành, gìn giữ, chuyển nhượng bàn giao thông tin từthế hệ này sang cầm hệ khác, phương tiện giao tiếp giữa phần lớn người. M. Gồm công mài sắt ắt có ngày đề xuất kim. N. Có chí thì cần o. Nước nước ta làm sao có thể lớn, giả dụ như họ không ch ấpnhận với ủng hộ các giấc mơ lớn, các khát vọng lớn. 13 p Ăn quả, nhớ fan trồng cây q. Uống nước nhớ nguồn r. Bọn họ không thể nâng cấp chất lượng giáo dục, nếu không xâydựng được team ngũ gia sư đủ tiêu chuẩn. S. Họ chỉ rất có thể xoá đói bớt nghèo, một khi công nghi ệp hoáhiện đại hoá đất nước. T. Họ không thể đưa đất nước đi lên, nếu như không đấu tranh ch ốngtham nhũng win lợi. U. Trái đất quan là quan điểm của con người về vậy giới, về địa điểm vàvai trò của con fan trong nhân loại đó. V. Sai lạc lớn nhất của đời bạn là đánh mất mình. X. Cho dù ai nói ngả, nói nghiêng, Lòng ta vẫn vững vàng như kiềng cha chân. Y. Nếu khách hàng thi ân, chớ nhớ nó nếu như bạn thọ ân, hãy nhờ rằng nó. 14 Chương II KHÁI NIỆMI. ĐẶC TRƯNG phổ biến CỦA KHÁI NIỆM Đối tượng của bốn duy là toàn bộ những vật gì được con người suy nghĩtới (hay gọi tắt là đối tượng). Đối tượng rất có thể là những sự vật, hiện nay tượng, cácquá trình, thậm chí là kể cả các thuộc tính xét vào nh ững di ều ki ện trả c ảnhcụ thể. Tín hiệu của đối tượng người tiêu dùng là toàn bộ các ở trong tính, các quan hệ, các đặcđiểm, các trạng thái,... Vĩnh cửu trong đối tượng và đặc thù của nó. Các dấuhiệu đó giúp con người nhận thức đúng đắn, bóc tách đối tượng ra khỏi tập hợpcác đối tượng, phân biệt đối tượng người tiêu dùng này với đối tượng người dùng khác. Tín hiệu cơ bản là những tín hiệu quy định thực chất bên trong,đặc trưng chất lượng của đối tượng. Đối lập với tín hiệu cơ bạn dạng là dấu hiệu không cơ bản. Dấu hiệu cơ bản khác biệt là những dấu hiệu tầm thường và các dấu hiệuđơn duy nhất chỉ mãi sau trong một đối tượng hay một lớp đối t ượng. Các dấuhiệu cơ phiên bản khác biệt của đối tượng người dùng tạo thành những dấu hiệu của khái niệmbiểu thị đối tượng đó. Có mang là vẻ ngoài của tư duy, trong số ấy ph ản ánh các d ấu hi ệucơ phiên bản khác biệt của đối tượng người tiêu dùng hay của một lớp đối tượng người dùng đồng nhất. Do thế, mong tìm dấu hiệu cơ bản khác biệt của đối tượng chúng ta chỉcần gạch ra các dấu hiệu của khái niệm biểu lộ đối tượng đó. Thí dụ: + Tìm dấu hiệu cơ bạn dạng khác biệt của đối tượng “hình vuông”chúng ta vạch ra các dấu hiệu cơ bản khác biệt của tư tưởng “hình vuông”. Đó là: Hình chữ nhật - 15 tất cả hai cạnh tiếp tục bằng nhau (hoặc gồm bốn cạnh bởi nhau) - + tín hiệu cơ bạn dạng khác biệt của “vật chất”: Phạm trù triết học tập - Thực tại rõ ràng tồn tại độc lập với ý thức của con người - Thực tại khả quan được đem về cho con fan trong cảm xúc - Thực tại một cách khách quan được xúc cảm của con người chép lại, -chụp lại, bội phản ánh. + định nghĩa phản ánh đúng đắn hiện thực điện thoại tư vấn là khái ni ệm chânthực. Thí dụ: những khái niệm “con người”, “mặt trời”, “con rùa”, “cây”,“quyển sách”,... Đó là các khái niệm bộc lộ các sự vật đang t ồn t ại hi ệnthực. + khái niệm phản ánh sự thiết bị không tồn tại lúc này là khái ni ệmgiả dối. Thí dụ: các khái niệm “ma”, “quỷ”, “nàng tiên cá”,... Đó là các kháiniệm biểu thị các sự vật không có trong hiện tại thực. Tính chân thực và tính dối trá của khái ni ệm g ọi là giá tr ị lôgic c ủakhái niệm. Tuy nhiên cần lưu ý, khi xét cực hiếm lôgic của một khái niệm ph ải căncứ vào thời điểm ví dụ xem xét tư tưởng đó. Thí dụ: nếu trước đây giá trị lôgic của có mang “người bay vào vũtrụ” là gián trá thì thời buổi này giá trị lôgic của khái niệm này lại là chân thực.II. HÌNH THỨC NGÔN NGỮ BIỂU THỊ KHÁI NIỆM có mang được biểu lộ bằng từ bỏ hoặc cụm từ (tổ hòa hợp từ). Mặc dù vậykhông được nhất quán từ cùng với khái niệm. 16 trong các ngôn ngữ khác nhau từ biểu lộ khái niệm cũng khác nhau,chẳng hạn, giờ đồng hồ Việt chúng ta có tư tưởng “cái nhà” thì ti ếng Nga l ại là“дOM-đôm”. Đối với giờ Việt buộc phải lưu ý: trường đoản cú đồng âm với từ đồng nghĩa: + Một từ biểu lộ nhiều khái niệm, như trường đoản cú (chữ, chùa, tên ng ười), may,lao,... + Một tư tưởng được biểu thị bằng các từ, như quan niệm “chết”,được thể hiện bởi những từ: hy sinh, ngủ cùng với giun, 2 năm m ươi v ề ch ầu tiêntổ, về dưới suối vàng, viên tịch, băng hà,... + các từ giống hệt được sắp xếp theo lắp thêm tự khác nhau sẽ biểu th ị cáckhái niệm không giống nhau: “vôi tôi” với “tôi vôi”, “tội ph ạm” với “ph ạm t ội”, “nhànước” và “nước nhà”, “làm việc” với “việc làm”, “người tôi yêu” với “ngườiyêu tôi”,... + Dấu khác biệt khái niệm cũng không giống nhau: lang, làng, láng, lãng, l ảng,lạng, lang, lăng, lâng, nom, nôm, nơm, du, dư, le, lê,... + nhầm lẫn lỗi bao gồm tả: rì, dì, gì, dõi, giõi, sa, xa, trăng, chăng,... + trường đoản cú địa phương: cốc và ly, chén và chén, dòng vớ và mẫu tất,... + trường đoản cú cổ như: thiếp với chàng,... + trường đoản cú Hán Việt như: gái, trai, nữ, nam,... + cùng một đối tượng người sử dụng xuất hiện tại ở những thời điểm không giống nhau lạiđược biểu thị bằng đa số khái niệm khác nhau, như sao Hôm, sao Mai,... + các khái niệm cùng sự thể hiện khái niệm của tự (hay tổ hợp t ừ) ởnhững điều kiện, hoàn cảnh rõ ràng khác nhau cũng là khác nhau, như những từvà tổng hợp từ trong bài bác thơ “Tây tiến” của quang quẻ Dũng. Tây tiến đoàn binh ko mọc tóc 17 Quân xanh màu sắc lá giữ lại oai hùm đôi mắt trừng gửi mộng qua biên thuỳ Đêm mơ thủ đô hà nội dáng kiều thơm Rải rác biên giới mồ viễn xứ mặt trận đi chẳng nuối tiếc đời xanh Áo bào chũm chiếu anh nằm đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành. Ngày nay với sự phát triển khỏe mạnh của khoa học, kỹ thuật, côngnghệ các khái niệm mới luôn luôn xuất hiện. Trong ráng kỷ XX gồm tới 198 kháiniệm mới ra đời và sau đây sẽ còn lộ diện nhiều khái ni ệm m ớinữa. Do thế, bọn họ cần theo dõi để thâu tóm kịp th ời. Đồng th ời những kháiniệm cũng gửi từ đời sống xã hội sang trọng khoa học, kỹ thuật, công ngh ệ vàtừ khoa học, kỹ thuật, công nghệ sang cuộc sống xã hội, nh ư các khái ni ệm“mành”, “tờ”, “vé”,... Trong ngôn ngữ gọi là tiếng lóng. Đôi khi các khái ni ệmđược sử dụng với nghĩa ngược lại, như “tinh vi”, “vi tính”,... Gần như điều nêu ra trên trên đây cho chúng ta thấy rằng, kĩ năng biểu th ịkhái niệm của từ bỏ trong giờ đồng hồ Việt rất nhiều mẫu mã và phong phú. Vì đó, đòi h ỏichúng ta cần nắm thật chắc từ bộc lộ khái niệm.III. KẾT CẤU LÔGIC CỦA KHÁI NIỆM mỗi khái niệm lúc nào cũng có nội hàm với ngoại diên a. Nội hàm của định nghĩa là tập hợp những d ấu hi ệu c ơ b ản khácbiệt của đối tượng hay lớp đối tượng người sử dụng được đề đạt trong khái niệmđó. Thí dụ: + Nội hàm của khái niệm “hình chữ nhật”: - Hình bình hành, 18 bao gồm một góc vuông. - + Nội hàm của định nghĩa “Hà Nội”: hà nội thủ đô của nước cộng hoà làng h ộichủ nghĩa Việt Nam. + Nội hàm của có mang “con người”: Động vật dụng bậc cao. - gồm khả năng sản xuất và áp dụng công cố gắng lao động. - có công dụng tư duy. - b. Nước ngoài diên của tư tưởng là đối tượng người tiêu dùng hay t ập h ợp đ ối tượngđược tổng quan trong khái niệm. Thí dụ: + ngoại diên của định nghĩa “hình chữ nhật” là vô hạn. + ngoại diên của quan niệm “Hà Nội” là 1. + nước ngoài diên của tư tưởng “con người” là vô hạn. Tuy nhiên cần lưu giữ ý, nếu tính ở một thời điểm khẳng định thì hoàn toàn có thể xác định làmột số hữu hạn nào đó. Chẳng hạn ngoại diên của có mang “người TrungQuốc” ở thời khắc ngày 15 mon 01 năm 2005 là 1,3 tỷ người. + ngoại diên của định nghĩa “nàng tiên cá” là trống rỗng vì không có đốitượng làm sao tồn tại thực cả. Như vậy, ngoại diên của khái niệm rất có thể là vô hạn, hoặc h ữu h ạn,thậm chí chỉ là 1, hoặc cũng rất có thể là rỗng. Lớp lôgíc học (gọi tắt là lớp) là 1 tập hợp đối tượng người tiêu dùng cơ bạn dạng khácbiệt chung. Chẳng hạn: lớp “trường cao đẳng”, lớp “trường đại học’’, lớp “côngnhân”, lớp “trí thức”,... Đối tượng riêng biệt nằm vào lớp là phần tử của lớp. 19 Thí dụ: mỗi người họ là một trong những phần tử của lớp “người”. Lớp bé là tập hòa hợp các thành phần có cùng những dấu hi ệu riêng rẽ n ằmtrong một lớp. Thí dụ các lớp “danh từ”, “động từ”, “trạng từ’’,... Là các lớp bé củalớp “từ”, các lớp “tam giác vuông”, “tam giác tù”, “tam giác nhọn” là những lớpcon của lớp “tam giác”. Khái niệm gồm ngoại diên phân chia được thành các lớp nhỏ là kháiniệm kiểu như (chủng) cả những khái niệm là các lớp bé đó. Thí dụ: định nghĩa “từ” là khái niệm giống của những khái niệm “danhtừ”, “động từ”, “động từ”, “tính từ”... Khái niệm gồm ngoại diên là lớp bé gọi là tư tưởng loài (lo ại) c ủakhái niệm là lớp. Thí dụ những khái niệm “động vật”, “thực vật” là những khái niệm chủng loại củakhái niệm kiểu như “giới hữu cơ”. Nội hàm cùng ngoại diên của khái niệm bao gồm mối quan liêu h ệ chặt ch ẽ vớinhau. Côn trùng quan hệ này được khái quát mắng trong quy qui định quan hệ ngược giữanội hàm và ngoại diên của khái niệm: nước ngoài diên c ủa khái ni ệm càngrộng thì nội hàm của chính nó càng hạn hẹp và ngược lại. Giữ ý: quan liêu hệ đó không được gọi là quan tiền hệ xác suất ngh ịch (hay quanhệ nghịch biến), bởi vì nội dung của quy luật không tồn tại nghĩa là: khi ngoại diêncủa có mang tăng từng nào thì nội hàm của nó giảm từng ấy và ng ượclại. Khái niệm giống có nội hàm ít hơn nội hàm của khái ni ệm loài, nh ưnglại có ngoại diên rộng hơn ngoại diên của định nghĩa loài. Có mang loài cónội hàm giàu hơn nội hàm của khái niệm giống, tuy vậy có ngo ại diên h ẹp h ơnngoại diên của quan niệm giống. 20